Die 1933 depressie

In 1933 was die mense in Suid-Afrika geweldig verarm, maar dit was nie van luiheid, slegtigheid of gebrek aan prestasie  hoekom die mense arm was nie. ‘n Lang rits vernietigende terugslae het hulle ellende veroorsaak: 

1. Die Runderpes van 1896,

2. die Engelse se vernietingsoorlog,

3. die Bek-en-klouseer uitbraak,

4. die griep van 1918, ± 300 000 mense sterf in die RSA

5. die  wêrelddepressie van 1929 en

6. die groot droogte van die vroeë negentien-dertigs.

Op die plaas Barnardskop het tydens die Depressie van 1933, in hierdie eenvertek kamer van 4 meter x 2.6 meter, fondasie met ysterpale aangedui, ‘n man en vrou en hulle 14 kinders gewoon. Hulle was bywoners by die eienaar van die plaas. Hulle voedsel het hoofsaaklik bestaan uit wildsvleis, wat gelukkig volop was, en eetbare wortels wat hulle in die veld uitgegrawe het. Dan het hulle ook af en toe aalmoese van die eienaar gekry, want hy het gehelp sover hy kon.  Hier op die plaas en in die omgewing was nog baie bywoners.

In 1930 was die sieletal van die NG kerk op Greylingstad meer as 2700. 

Hierdie mense het nie “bakhand” gestaan en bedel nie maar hulle het hulle moue opgerol en self hard gewerk.  Dit was in dié tyd dat mense voorregte gehad het en nie regte soos deesdae nie. Later was elkeen van hulle volwaardige burgers van hierdie land waar elkeen sy bydrae gelewer het. Dit het gemaak dat ons, die bejaarde mense, in die lekkerste tyd van die Afrikanervolk kon leef!

Mauritz Mostert, van Balfour, het werkers gewerf vir die myne en hy het aan al die Kerkrade in die omgewing ‘n skrywe gerig om hierdie mense met hom in aanraking te bring sodat hy vir hulle werke kon reël op die myne. So het ‘n groot deel van hulle werk gekry. Ander het met pik en graaf in die hand, op paaie gewerk. Ander weer het gaan help om met hulle hande, soos die Boegoebergdam, in die Oranjerivier te bou.

In die grootste ellende het hulle hul beskaafdheid, hulle waardigheid, hulle geloof en hulle strewe na selfverbetering en hoër waardes behou.

Ludwig Ankiewicz