Plaasuitsettings wettig, maar onbillik

Twee prokureurs van die Universiteit van Stellenbosch se regshulpkliniek, dr. Marion Hattingh en Chris Julius meen dat die meeste van die plaasuitsettings wettig is, hoewel partykeer onbillik. 

Die Drakenstein-munisipaliteit loop voor met plaasuitsettings. Dit sluit die distrikte Paarl, Wellington en Simondium in. 

Die prokureurs is deel van ‘n span wat die griewe van die uitgesette plaaswerkers gratis hanteer. Na verneem word bestaan daar nie ‘n soortgelyke regskliniek wat gratis die boere se arbeidsprobleme hanteer nie.  

Ingevolge die wet op Uitbreiding van Sekerheid van Verblyfreg, Wet 62 van 1997 Esta, het ‘n werker lewenslange verblyfreg as hy langer as tien jaar diens op die plaas gelewer het en daar gebly het, of 60 jaar oud is. Konflik ontstaan aangesien werkers die plaas as hulle tuiste beskou en die boere die plaas as ‘n sake-onderneming bedryf. 

Boere bring dikwels ‘n uitsettingsaansoek net voor die werker 60 word. Die prokureurs meen dat hoewel dit wettig is, is dit onbillik aangesien die werker op die plaas ‘n hoë lewenstandaard gehad het en nou ‘n plakkerslewe moet voer. 

Die munisipaliteite kan nie in behuising voorsien nie. Talle boere is bereid om alternatiewe behuising te finansier, maar die munispaliteit se verweer is dat hulle nie ‘n beleid, grond, geld of dienste het nie.

Twee jaar gelede het die konstitusionele hof beslis dat ‘n hof nie kan bepaal of ‘n uitsettingsbevel billik of regverdig is nie.