Grondeise – te min geld beskikbaar

Die regering het hopeloos te min fondse beskikbaar gestel om die grondeise af te handel volgens hulle eie gestelde doelwit.

Slegs R8,7 miljard is eenkant gesit vir die volgende drie begrotingsjare, behalwe as die gewillige koper en verkoper, tesame met die vryemark beginsel, geheel en al oorboord gegooi word.

Dit is die mening van ’n woordvoerder van die Oranje Sake Instituut na aanleiding van die beplande “transformasie” op landbou gebied wat deur die regime beoog word.

Die regering wil teen 2016 ’n vêrdere 1,1 miljoen hektaar opkoop om waarskynlik aan swartes beskikbaar te stel vir die produksie van voedsel.

Dit word ook beplan dat die meter landbou-streke se grond opgekoop gaan word. Daar is feitlik geen behoefte om grond in die Groot Karoo, en die Richtersveld op te koop nie en konsentreer op gebiede waar daar tans hoë produksie potensiaal is.

Oranje Sake Instituut is van oordeel dat die regering minstens R190 tot R200 miljard benodig oor die volgende vyf jaar om al die grondeise te ontmoet vir die tydperk.

Benewens die nuwe eise, is daar nog ’n massiewe aantal eise wat in die afgelope 15 jaar onafgehandel gebly het, wat waarskynlik voorrang sal geniet.

Dit gaan nog miljarde Rand vra, waarvoor daar waarskynlik nie voorsiening gemaak is nie, het hy gesê.

Die regering se plan om sowat 2300 sukkelende kleinboere te vestig om ekonomiese boerderye te bedryf, lyk na ’n droom wat nimmer bewaarheid gaan word, meen die Instituut.

Opleidingsprogramme om kleinboere (swart boere) ekonomies te vestig, gaan glo van sowat 600 in 2013 tot 1800 in 2016 vermeerder word.

Met pres. Zuma se aankondiging dat grondeise vir nog vyf jaar verder oopgestel word, sal die regering ’n vêrdere aantal eise moet ontmoet wat soveel as R60 miljard kan beloop.

Intussen het die bestuur van Oranje Sake Instituut vasgestel dat talle plase wat as grondeise aan swartes beskikbaar gestel is, weer deur blankes terug gekoop is nadat die swartes se groot ywer om te boer, vinniger verdwyn het as wat verwag is.

Dit kan daartoe lei dat miljarde en miljarde Rand vir grond van belastingbetalers geneem word, om grondeise te ontmoet, net om ’n paar jaar later weer in blanke besit te kom.

Die regering se doelwit is skynbaar dat 1,457 nuwe grondeise en 238 sogenaamde gefasseerde projekte afgehandel moet word.

Tot hede is 77,334 eise afgehandel.

Die opvallende hiervan is dat 71,292 daarvan met geld wat aan die eisers betaal is, afgehandel kon word.

Dit het R7 miljard beloop.